eêwUû cûA^òõ ùefùIß iûCWòõ ^òKUùe aê]aûe eûZòùe \êA jûZúu _âûYjû^ò NUòaû I ùMûUòG Qê@û jûZú ijòZ @^¥GK jûZú @ûjZ ùjaû NUYû _êYò[ùe MReûRu @iêelòZ iÚòZòKê _âcûYòZ KeòQòö G[e jûZú céZê¥e KûeY _ûfUòQò cûfaûjú ùUâ^¨ö ùKak ùiZòKò ^êùjñ, ZûkùPe-i´f_êe ùek_[e jŠ_û ^òKUùe @^êeì_ bûùa ùUâ^¨ \êNðUYûùe 3Uò bûfêu Rúa^ ~ûAQòö aY¥R«êu Gbkò céZûjZ NUYû Gùa ùicû^u iõelY ù^A [ôaû a¥û_K \êaðkZûKê _\ûùe _KûAQòö 
Gùa @ûiòaû MReûR (jûZú) iêelû _âiwKêö ieKûeú Z[¥ KjêQò, 1990eê @\¥ûa]ô IWÿògûùe Gbkò cû^aKéZ \êNðUYûùe 500eê D¡ßð jûZúu _âûYjû^ò NUòfûYòö   K\aû KßPòZ iõL¥ûKê aû\¨ù\ùf jûZú céZê¥iõL¥û _âZòahð KâcûMZ bûùa aXòaûùe fûMòQòö @aòPûeòZ bûùa LYò L^^, \îZ gòÌûd^, RwfKûUò _\û Keòaû ù~ûMêñ _âûKéZòK aûiiÚû^ ^Á, Rwf @*kùe bûeú~û^(UâK¨)u Uâû`òK¨ bòWÿ, LYò @*kùe Wò^ûcûAUe _âPŠ g± jó jûZú C_iÚû^ jâûie ùMûUòG ùMûUòG KûeYö WûAù^ûie _ùe Rwfe aògûk _âûYú Gùa jûZúö AZòjûie _éÂûeê @ûùc RûYê ù~ _eòùag I _eòiõiÚûe \îZ _eòa©ð^ ù~ûMêñ ^òRKê Lû_ Lê@ûA^_ûeò aòfê¯ ùjûA[ôfû WûAù^ûieö Gùa iéÁòe aéjZ¨ _âûYú jûZú _ûAñ ùibkò _eòiÚòZò @ûiò _j*òQòö AZòjûiVûeê _êeûY _~𥫠iaêVûùe jûZú Zû’e @ûi^ RcûA @ûiòQòö ~ê¡ùlZâVê @ûe¸Keò eûRûeûRêWû gûi^Kûkùe jûZú C_ùe aiò ùgûbû~ûZâû Keòaûe _eµeû ejò@ûiòQòö _âKéZòe Gjò aògûk _âûYú iû]ûeY cûjê« K[û cû^ò iaêKûc iêeêLêeêùe Keê[ôaûùaùk jVûZ¨ KûjóKò R^_\ @ûWÿKê cêjûñCQò? c^êh¥ ijòZ jûZúe ùibkò ùKøYiò gZîZû ^ûjóö aûN, iòõj @ù_lû jûZú @Z¥« gû« I ]úeiÚòe Êbûaeö cûZâ iõ_âZò Zû’e _âûKéZòK aûiiÚû^ C_ùe Êû[ð_e cYòhe @^]ôKûe _âùag, LYòùLûkû Kûeaûe, Rwf ^Á, gòÌ KûeLû^û I R^aiZò _âZòÂûKê MReûR MâjY Keò_ûeê^òö `kùe @gû« ùjûA ùjC @[aû Lû\¥ûù^ßhYùe jûZú_f ùjûAQ«ò R^_\cêjûñ û gi¥ùlZâùe _gò GKû]ôK jûZú ]û^ I @^¥û^¥ `if ^Á Keòaûùe fûMòQ«òö G[ô_ûAñ jûZú @ù_lû cYòh jó @]ôK \ûdúö cêq, @aû] @bdûeY¥e @bûa jó jûZúu iêelû _âZò aò_\ iéÁò KeòQòö
bûeZ, cûùfiò@û, AùŠûù^iò@û I [ûAfûŠ @û\ò ù\gùe ù\Lû~û@û«ò Giúd jûZúö Giò@û cjûù\gùe iõ_âZò _âûd 30,000eê D¡ßð jûZú [ôaû ieKûeú Z[¥ Kêùjö Gjò iõL¥û Kò«ê Gùa \îZMZòùe jâûi _ûCQòö bûeZùe [ôaû Giúd jûZúu c¤eê @]ôKûõg ùKek, Zûcòf^ûWê I K‰ðûUKùe ù\Lû~û«òö IWÿògûe KUK I ùLû¡ûð Ròfûe C©e-_½òc _ùU [ôaû 190 aMð KòùfûcòUe @*ke P¦Kûe N*Rwf ùjCQò jûZúu @bdûeY¥ö Gjûa¥ZúZ ùK¦êSe, cdìeb¬, M¬ûc, \g_fäû, ùKûeû_êU, cûfKû^ûMòeò, MR_Zò @û\ò @*ke Rwfùe c¤ Giúd jûZú ejòQ«òö Rwf ]õi I \îZ gòÌûd^ ici¥û jó jûZú aòfê¯ò _ûAñ aûU ùLûfòQòö @ûiûce KûRòewû RûZúd C\¥û^ ùjC @[aû 1982 ciòjûùe IWÿògûùe _âZòÂû Keû~ûA[ôaû P¦Kû @bdûeY¥ ùjC iaêVò Gùa MReûRu iõL¥û jâûi _ûAaûùe fûMòQòö 190 aMð Kòcò aògòÁ P¦Kû @bdûeY¥e _eòiúcû Gùa 160 aMð Kòcòeê ZkKê LiòQòö _[e, fêjû I ùKûAfû LYò cû`ò@û I eòdf AùÁU¨ \fûfu ù~ûMêñ Kâcgü iõKêPòZ ùjûA_WòQò jûZúu aûiiÚû^ö Rwf I _eòùag @ûA^ CfäõN^ Keû~ûA PûfòQò @aû] LYò L^^ö Gjûjó búZZâÉ jûZú _fu fûMò _ûfUêQò céZê¥e `ûgö ùKùZùaùk LYò M©ðùe _Wò ^òeúj jûZúUòe Rúa^ ~ûCQò Z’ @ûC ùKùZùaùk Rwf AfûKûùe aòQû ~ûA[ôaû ùek]ûeYûùe MReûRe MŠòcêŠ @fMû ùjCQòö _ìaðeê [ôaû jûZú KeòWÿe Gùa ]ßõi _ûAQòö `kùe ùMûUòG iÚû^eê @^¥iÚû^Kê ~òaû icdùe ZkKê Ijkò _Wò[ôaû CylcZû iõ_^Ü aò\ê¥Z¨ Zûe iõÆgùe @ûiò MReûRKê _âûYakò ù\aûKê _WêQòö ùUâ^¨, ùUâ* I  aò\ê¥Z¨ Zûe jûZú _ûAñ _ûfUòQò céZê¥~«ûö @^¥_lùe Rwfùe jûZú iÚû^ùe cûIaû\ú Kû~ð¥Kkû_ c¤ jûZúaõg ]ßõie @^¥Zc KûeY _ûfUòQòö @bdûeY¥ùe cYòhe _âùag jûZúKê KeòQò búZZâÉö _[e LYò ùjC Kò ùKûAfû @[aû fêjû LYò, L^^ _ùe GiaêKê ù_ûZû~òaûKê ^òdc ejò[ôùf c¤ ùKøYiò L^^Kûeú iõiÚû GjûKê _ûk^ Keê^ûjû«òö `kZü Rwfùe ejê[ôaû RúaR«ê jó Gjòbkò M©ðùe _Wò _âûY jeûCQ«òö jûZúe _é[êkKûd geúe jó Zû’ _ûAñ Gùa @bògû_ _ûfUòQòö Rwfùe @YIiûeò@û I aêfûYò ùek_[ jûZú_ûAñ Kûk ùjûAQòö ùMûUòG ùMûUòG \êNðUYû _ùe iõ_éq aòbûM _leê KòQò iêelûe _âZògîZò \ò@û~ûCQò iZ; cûZâ Zûjû Kû~ð¥Kûeú ùjC^òö  ùK¦â ieKûe \lòY IWÿògû  jÉú iõelY (GiIA@ûe) Gaõ ùa÷ZeYú jÉú iõelY (aòA@ûe) bkò \êAUò _âÉûaKê @^êùcû\^ ù\A[ôùfö G[ô_ûAñ a^û*k PòjÜU KeòaûKê Kêjû~ûA[ôfûö cûZâ eûR¥ ieKûeu @^òzûKéZ cù^ûbûa @ù^K icd]eò Gbkò _âÉûaKê gúZkbŠûeùe _KûA eLôfûö \êbðûM¥ ù~, ùghùe GjûKê aû\¨ù\aûKê ùK¦âKê Kjòaû aY¥_âûYúu ~ZÜ I iêelû _âZò @ûc ieKûe ùKùZ iùPZ^ I Z_ôe Zûjûe _âcûY ù\AQòö MReûR Gùa @iêelòZ, ùicû^u iêelû fûMò eûR¥ ieKûe @ûC Kê¸úeKû¦Yû ^Kû¦ò aûÉa Z[û icùdûPòZ _\ùl_ MâjY Ke«êö ^ùPZ¨ jûZú @ûC P¦Kûùe ^êùjñ, ùcû Qaò ajòe _éÂûKê Pûfò~òaö